In Nederland heeft ongeveer de helft van de volwassenen overgewicht en ongeveer 15% obesitas. Dat aantal stijgt nog steeds. Obesitas vergroot het risico op onder andere:
- diabetes type 2
- hart- en vaatziekten
- hoge bloeddruk
- slaapapneu
- gewrichtsklachten
- verminderde vruchtbaarheid
- kanker
- mentale klachten
Het gaat dus niet alleen om uiterlijk, maar ook om gezondheid en kwaliteit van leven.
Waarom afvallen niet “gewoon een kwestie van minder eten” is
Het lichaam is evolutionair gebouwd om gewicht te verdedigen, niet om het kwijt te raken. Wanneer je afvalt daalt je rustmetabolisme, neemt de honger toe, veranderen honger- en verzadigingshormonen en wordt eten psychologisch aantrekkelijker
Je lichaam verzet zich dus tegen het gewichtsverlies. Dat is geen falen van de persoon, maar een biologisch mechanisme. Daarom lukt afvallen vaak wel tijdelijk, maar is een lager gewicht behouden heel erg moeilijk.
Daar komt bij dat factoren zoals genetische aanleg, hormonen, slaaptekort, stress, medicatie en eerdere diëten een grote rol spelen. Obesitas is dus een chronische aandoening, geen kortlopend probleem.
Wat is de rol van medicatie?
Medicatie is geen vervanging van leefstijl, maar kan wel de honger verminderen, verzadiging versterken, de eetdrang temperen en het lichaam “mee laten werken” in plaats van tegenwerken. Voor sommige mensen maakt medicatie het verschil tussen blijven vechten en eindelijk ruimte krijgen om een calorietekort vol te houden.
Welke medicatie bestaat er?
Naltrexon/bupropion (Mysimba)
Deze combinatie werkt in de hersenen op eetlust, beloningsgedrag en emotioneel eten. Het effect op gewicht is gemiddeld bescheiden, maar kan vooral helpen bij mensen met veel eetdrang of eetbuien. Bijwerkingen zoals misselijkheid of onrust komen relatief vaak voor.
Liraglutide (Saxenda)
Liraglutide is een GLP-1-agonist. Dit hormoon vertraagt de maaglediging, geeft sneller een vol gevoel en vermindert eetlust. Het wordt dagelijks geïnjecteerd. Het gewichtsverlies is gemiddeld groter dan bij naltrexon/bupropion, maar kleiner dan bij de nieuwere middelen zoals semaglutide.
Semaglutide (Ozempic/Wegovy/Rybelsus)
Semaglutide is ook een GLP-1-agonist, maar krachtiger en wordt 1× per week geïnjecteerd en geeft vaak duidelijke afname van honger en “food noise”. Gemiddeld gewichtsverlies ligt rond 10–15% van het lichaamsgewicht, mits het goed wordt verdragen.
Tirzepatide (Mounjaro)
Tirzepatide werkt op twee hormoonsystemen tegelijk (GLP-1 én GIP). Dit is op dit moment het meest effectieve middel op de markt als het gaat om gewichtsverlies. Het leidt tot een sterke vermindering van eetlust, groot effect op bloedsuiker en insuline, en een gemiddeld gewichtsverlies van 20%. Het wordt ook 1x per week geïnjecteerd.
Wanneer komt iemand in aanmerking?
Volgens richtlijnen komt medicatie in beeld bij:
- een BMI ≥ 30 kg/m2, of
- een BMI ≥ 27 kg/m2 tot < 30 kg/m2 met ten minste één gewichtsgerelateerde comorbiditeit, zoals dysglykemie (prediabetes of diabetes mellitus type 2), hypertensie, dyslipidemie, obstructieve slaapapneu of hart- en vaatziekte.
Het wordt bovendien ingebed in een medisch begeleid traject.
Hoe zit het met vergoeding in Nederland?
Dit is belangrijk om helder te hebben: obesitasmedicatie wordt meestal niet vergoed. Er is dus een verschil tussen of iemand in aanmerking komt, en of het ook daadwerkelijk door de verzekering wordt gedekt.
Ozempic en Mounjaro worden vergoed bij de behandeling van diabetes mellitus type 2 (onder specifieke voorwaarden).
Saxenda en Mysimba worden alleen vergoed als iemand een jaar lang een leefstijltraject (GLI — Gecombineerde Leefstijlinterventie) heeft gevolgd zonder noemenswaardig resultaat. Ook dan geldt een BMI-ondergrens: 40 kg/m2 bij Saxenda, en 35 kg/m2 bij Mysimba. Als er sprake is van bijkomende aandoeningen, ligt die grens lager: 30 respectievelijk 35 kg/m2.
Momenteel is er geen vergoeding voor Wegovy en Mounjaro bij de behandeling van obesitas (zonder diabetes). Dat is teleurstellend omdat deze middelen wel het meest potent zijn. Het betekent dat je ze zelf moet betalen als je in aanmerking komt. Dit maakt de toegang tot dit deel van de zorg helaas ongelijk, ondanks de medische noodzaak.
Tot slot
Obesitas is geen luiheid, geen zwakte en geen gebrek aan discipline. Het is een complexe, chronische aandoening waarbij het lichaam het gewichtsverlies tegenwerkt. Medicatie is geen wondermiddel, maar kan voor de juiste persoon rust geven rondom eten, ruimte creëren om leefstijl vol te houden en gezondheidsrisico’s verlagen
Een goed traject begint altijd met zorgvuldige medische beoordeling, realistische verwachtingen en goede begeleiding. Je kunt via deze pagina een (digitaal) consult bij ons boeken om verder te praten over de medicamenteuze behandeling van obesitas. Waar nodig kunnen we je bijstaan met een diëtist en psycholoog.