Testosterontekort: klachten, oorzaken en aanpak

Wanneer denk je aan een testosterontekort (ook wel hypogonadisme)?

Klachten die vaak voorkomen zijn:

• Verminderde energie, motiviatie, initiatief en zelfvertrouwen
• Verminderd libido
• Verminderde spontane erecties, erectiele disfunctie
• Sombere of depressieve stemming
• Afname van spiermassa en spierkracht
• Slechte concentratie en geheugen

Het lastige is dat deze klachten ‘aspecifiek’ zijn. Dat wil zeggen, ze kunnen ook passen bij andere problematiek zoals overmatige stress, slaaptekort of andere hormoonstoornissen (zoals de schildklier of de bijnier). Daarom is goed onderzoek essentieel.

Wat zegt bloedonderzoek?

Bij verdenking op een testosterontekort is bloedonderzoek een belangrijke eerste stap. Daarbij kijken we niet alleen naar totaal testosteron, maar ook naar:

• Vrij testosteron
• SHBG (transporteiwit)
• LH en FSH (de stuurhormonen die de testikels aanzetten tot testosteron- en spermaproductie)
• Prolactine

Dit helpt om onderscheid te maken tussen verschillende oorzaken, zoals een probleem in de testikels zelf (primair hypogonadisme) of in de aansturing vanuit de hersenen (secundair hypogonadisme), of onderdrukking van de hormonale as door een hoog prolactine (hyperprolactinemie). Ook het moment van prikken is belangrijk: testosteron is het hoogst in de ochtend, dus idealiter wordt dit vroeg op de dag bepaald en bovendien nuchter.

Afhankelijk van de initiele bloeduitslagen kan uitgebreider bloedonderzoek gedaan worden om te kijken of er andere hormonale assen betrokken zijn, of dat er misschien sprake is van ijzerstapelingsziekte (hemochromatose) wat schade kan berokkenen aan de klier in de hersenen die de testosteronproductie reguleert (de hypofyse).

Oorzaken van een laag testosteron

Een testosterontekort kan verschillende oorzaken hebben, zoals:

• Chronische stress en slaaptekort
• Overgewicht of metabole problemen
• Medicatiegebruik (zoals opioïden, neuroleptica of prednison)
• Gebruik van anabole steroïden (na een recente en/of lange gebruikshistorie)
• Aangeboren afwijkingen (zoals bijv. het syndroom van Klinefelter of Kallmann)
• Schade aan de testikels
• Schade aan de hypofyse (bijv. door hoofdtrauma, inflammatie, infiltratieve afwijkingen)
• IJzerstapelingsziekte (hemochromatose)
• Maligniteiten

In veel gevallen is het dus geen op zichzelf staand probleem, maar onderdeel van een breder geheel. Het vaststellen van een lage testosteronspiegel is dus in de basis onvoldoende — het moet ook duidelijk zijn wat de oorzaak is.

Behandeling

Hoewel testosterontherapie (TRT) een effectieve behandeling kan zijn, is het niet altijd de eerste of enige stap. Afhankelijk van de oorzaak kan een behandeling ook bestaan uit:

• Optimaliseren van leefstijl (slaap, voeding, training)
• Aanpakken van de (waarschijnlijke) oorzaak
• Stimuleren van de eigen aanmaak met hCG of een selectieve oestrogeenreceptormodulator (SERM)

Testosterontherapie omvat het toedienen van testosteron met een gel die aangebracht wordt op de huid, of injecties die in het spierweefsel gezet worden.

Het doel is altijd een duurzame behandeling, waarbij de kwaliteit van leven significant verbetert, en niet louter een getal in het bloed wordt verhoogd.

Tot slot

Testosterontekort is goed te onderzoeken en in veel gevallen ook goed te behandelen. De sleutel ligt in een zorgvuldige combinatie van bloedonderzoek en het op de juiste manier duiden van klachten.

Blijf je rondlopen met klachten die hierbij passen? Dan is het zinvol om dit gericht in kaart te brengen. Bij de Android Health Clinic werken we met een zorgvuldige intake in combinatie met gericht bloedonderzoek. Op basis daarvan krijg je een duidelijk beeld van je hormonale situatie en een concreet advies voor vervolgstappen.